مسکن و شهرسازی

شروع معماری معاصر ایران را می توان از حدود سال ۱۳۰۰ به بعد دانست این زمان است که در اثر تحولات سیاسی و اجتماعی جریان زندگی اجتماعی و اقتصادی ایران تغییر کرد سیمای شهرهای ایران محول شد و بناهای لازم برای زندگی جدید مانند ادارات ، کارخانه ها ، بانکها ، ایستگاههای راه آهن ، دانشگاه و غیره و همچنین واحدها و مجموعه های مسکونی جدید در شهرها بوجود آمدند .

سیر تحول ساختمان سازی در ایران

بررسی تحول نوع نگاه معماران به تکنولوژی در صنعت و هنر ساختمان در ایران، در دوران پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، موضوعی است که این نوشتار با رویکردی فرهنگی اجتماعی و در قالب روایت تاریخی آن را بررسی کرده است. مسئله این است که اگر بوم گرایی و فرهنگ بومی در چنین پژوهشی، محور بررسی نباشد، این سیر تحول در عصر ارتباطات، با سیر تحولات جهانی، تمایز چندانی نخواهد داشت و اختصاص آن به ایران معنا ندارد؛ لذا در این نوشتار، پس از بررسی کوتاهی از وضعیت صنعت ساختمان در اواخر دوران پهلوی، تحولات تکنولوژی ساختمان ایران در پنج دوره پس از انقلاب پیگیری شده است. معیار تفکیک هر دوره با دوره پیشین، تغییر نگرش فرهنگی به تکنولوژی است و در اینجا نشان داده شده که این تغییر نگرش، با سودمحوری اقتصادی، رابطه تنگاتنگ دارد. در هر دوران، به تبیین نظرگاه متخصصان یا سازندگان و مدیران آن دوران، در باب تکنولوژی ساخت پرداخته شده و سپس بدون آنکه بر بناهای خاص تأکید شود، روند کلی تکنولوژی ساختمان آن دوره بر مبنای پایه های تحلیلی فرهنگی اقتصادی اجتماعی، ارائه گردیده است. این بررسی، نقش اصلی تغییر نگرش ها را به موضوع خودکفایی و هویت ملی در تحولات وسیع تکنولوژی در این دوره (در مقایسه بین سال های اول پیروزی انقلاب و سال های اخیر) نشان می دهد؛ تحولاتی که از حلبی آبادها و گودنشینی ها در اوایل انقلاب آغاز می شود و پس از گذر از ساخت وسازهای نیمه اضطراری دوران جنگ به زمانی می رسد که جریان اصلی ساختمان سازی را تکنولوژی برای سلطه و نمایش موجودیت برتر (اقتصادی، دولتی، تکنولوژیکی و…)، هدایت می کند و برج های «های تک» یا «شبه های تک» به نماد پیشرفت ملی تبدیل می شود.

معماری ایران بعد از انقلاب

دوره اول از آغاز انقلاب بهمن ۱۳۵۷ تا پایان جنگ ایران و عراق را شامل میشود، که در تیر ماه ۱۳۶۷ پایان یافت.
دوره دوم،دوره تثبیت و بازسازی کشور،از پایان جنگ تا زمان حاضر
-پس از پیروزی انقلاب معماران ایرانی تحت تاثیر دو پدیده موازی قرار داشتند:
۱- اولین تحول تاثیر گذار اندیشه ها و کارهای ساخته شده پیشگامان نسل دوم بود که سودای آشتی دادن معماری مدرن با سنن و فرهنگ ایرانی را در سر می پروراندند.

۲- دومین جریان تاثیرگذار که ریشه در تمدن و فرهنگ غرب داشت و از جریان اول نیز پررنگ تر بود آشنایی معماران ایرانی با جنبش پست مدرن که بین دهه های ۶۰و۷۰ میلادی در معماری اروپا و آمریکا شکل گرفت و همچنین جریانات معماری پست مدرن دهه ی ۹۰ میلادی بود،است.

معماران بعد از انقلاب که کارشان طیف وسیعی از گرایش ها و جنبش های هنری را شامل می شود سعی در سوق دادن معماری ایران بسوی هویتی آزاد داشته اند.متاخرین نسل دوم بخصوص فارغ التحصیلان دانشگاه تهران تحت تاثیر جنبش پست مدرن و معماری گذشته ایران درصدد آن بودند که به معماری ایران سابقه ایرانی ببخشند.

 

جمع بندی: 

موج جديد بلند مرتبه سازي در سالهاي پاياني دهه ۶۰ در پي افزايش قيمت زمين در تهران و آغاز فروش تراكم از سوي شهرداري تهران آغاز شد و بخشهاي شمالي تهران عمدتا مناطق ۱، ۲ ، ۳ شهرداري را در نورديد رونق برج سازي خصوصي ظاهرا ارگانها و نهادهاي دولتي نظير بنياد مستضعفان را هم تشويق به برج سازيهاي تازه يا افزودن بلوكهاي جديد به مجموعه هاي مسكوني تحت پوشش خود بدون توجه به ضوابط طرحهاي اصلي كرده است گفته مي شود كه هم اينكه در تهران بيش از ۵۰ برج بالاتر از ۱۴ طبقه – عمدتا در شمال تهران – دردست احداث است .