فضایی

دستیابی به فناوری و دانش هوافضا، یکی از مهمترین دستاوردهای جمهموری اسلامی ایران بعد از گذشت ۴۰ سال از انقلاب اسلامی می باشد که باعث شده است ایران در میان ۱۰ کشور صاحب چرخه کامل فناوری ماهواره، جای گیرد. صنعت هوا فضای ایران مانند صنایع نظامی، نانو و هسته ای، از جمله بخش های توان افزای کشور در چند دهه اخیر بوده که توانسته ما را در میان کشورهای صاحب فناوری قرار دهد.

موفقیت دانشمندان کشورمان در پرتاب موجود زنده به فضا و پرتاب ماهواره‌های مخابراتی و تصویربرداری و ایجاد پایگاه رصد فضایی از جمله دستاورد‌هایی است که ایران در یک دهه اخیر در حوزه فناوری فضایی به آن دست یافته است. ۱۴ بهمن در تقویم مصادف با روز فناوری فضایی است. جمهوری اسلامی ایران در طول سال‌های اخیر در فهرست ۵ کشور نوظهور فضایی دنیا جای گرفته است.

سازمان فضایی ایران چگونه شکل گرفت؟

تاریخچه سازمان فضایی ایران به اوایل دهه ۵۰ خورشیدی بازمی‌گردد. در سال ۱۳۵۲، مرکز سنجش از راه دور ایران جهت فراهم آوردن امکان استفاده از ماهواره برای سازمان برنامه و بودجه تأسیس شد. بر اساس تصمیم مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۷۰، این مرکز زیر نظر وزارت پست و تلگراف و تلفن قرار گرفت.

دکتر مرتضی براری، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فضایی ایران: قبل از انقلاب دفتری بنام «طرح جمع آوری داده های ماهواره ای» در سازمان مدیریت، برنامه و بودجه ایجاد شد. این طرح پس از مدتی به سازمان صدا و سیما و مجددا به سازمان برنامه و بودجه برگشت؛ پس از انقلاب این دفتر از سازمان برنامه و بودجه به وزارت پست و تلگراف و تلفن منتقل شد.

در سال ۱۳۸۲ ، طبق مصوبه مجلس، سازمان فضایی ایران، از ادغام سه بخش شکل گرفت. سال ۱۳۸۳ اساسنامه سازمان فضایی ایران، تصویب و شورای عالی فضایی به ریاست رئیس جمهور ایجاد گردید.

سیر تحول فناوری فضایی کشور

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، همزمان با جنگ تحمیلی ۸ ساله عراق علیه ایران، متخصصان ایرانی در صنایع موشکی، طراحی و ساخت موشک های جدید را آغاز کردند و موفق به ساخت موشک بالستیک دوربرد شدند. در سال ۱۳۷۷، ایران موفق به ساخت موشک بالستیک با نام «شهاب ۳» شد. این موشک از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۲ مورد آزمایش قرار گرفت تا این که در تیرماه سال ۱۳۸۲ به طور رسمی به آمار موشک های ایرانی افزوده شد.

در سال ۱۳۸۴، متخصصان ایرانی طی قراردادی با روسیه برنامه پرتاب اولین ماهواره ی ایرانی با نام «سینا ۱» را تدوین کردند و این ماهواره را به فضا پرتاب کردند. ساخت و پرتاب این ماهواره بیشتر به منظور دریافت آموزش های مربوط به ساخت موشک توسط متخصصان ایرانی و سنجش توانایی استفاده کاربردی از یک ماهواره در فضا بود. با قرار گرفتن ماهواره سینا در فضا، ایران چهل و سومین کشور صاحب ماهواره در جهان شد.

ایران در سال ۱۳۸۵ موفق به ساخت و پرتاب اولین آزمایش موشک شهاب ۴ با سیستم ناوبری خاص شد و بدین ترتیب دستیابی به فناوری ساخت حامل ماهوره را به جهان اعلام نماید.در ۱۵ بهمن ۱۳۸۶، بار دیگر یکی از موشک های فضایی ماهواره بر ایران با ماموریت حمل ماهواره با نام «کاوشگر ۱» در فضا قرار گرفت. در واقع کاوشگر ۱ نمونه اولیه «ماهواره بر سفیر» است و با ساخت و پرتاب این ماهواره، ایران نهمین کشوری است که توانمندی ارسال ماهواره به فضا را پیدا کرده است.

در ۱۴ بهمن سال ۱۳۸۷ اولین ماهواره ایرانی به نام «امید»، توانست به ‌وسیله موشک سفیر۲ در مدار زمین قرار گیرد. به همین مناسبت این روز در تقویم ایران «روز ملی فناوری فضا» نامیده شده است.

بیشتر بخوانید: ارسال موجود زنده، اوج اقتدار ایران در فناوری فضایی 

بهترین هواپیمای جهان در ایران

بوئینگ ۷۳۷ که گنجایش ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر را دارد، در زمره پر‌فروش‌ترین هواپیماهای مسافربری دنیاست که نزدیک به ۵۰ سال از اولین نمونه پروازی آن می‌گذرد. این هواپیما در دهه ۶۰ میلادی به عنوان یک هواپیما کوچک و کم هزینه برای مسیرهای کوتاه توسعه پیدا کرد و به لحاظ طراحی و تولید، دارای مشابهت بسیاری با ۷۲۷ است.

سری ۷۳۷ به دلیل صرفه‌های اقتصادی موجود در طراحی و ساخت بدنه ، کار خود را برروی سری های ۳۰۰ تا ۳۴۰ نیز تکرار کرد و به زودی توانست هواپیماهای خود را تبدیل به یکی از محبوب‌ترین هواپیماها برای مسیرهای کوتاه داخلی در کشورهای مختلف کند. در حال حاضر بیش از دو سوم سفارش‌های کنونی ایران، هواپیماهای ۷۳۷ سری مکس-۸ تشکیل می‌دهد و در کنار A۳۳۰ ها فضای تازه‌ای را برای ناوگان هوایی ایران به وجود می‌آورد.

جمع بندی

صنعت هوا فضای ایران مانند صنایع نظامی، نانو و هسته ای، از جمله بخش های توان افزای کشور در چند دهه اخیر بوده که توانسته ما را در میان کشورهای صاحب فناوری قرار دهد.

یکی از مهم ترین فعالیت های فناورانه پس از انقلاب، توسعه علوم و فنون فضایی بود که هم از جنبه های نظامی و هم از جنبه های تحقیقاتی و صنعتی غیر نظامی، دستاورد های فراوانی برای کشور به ارمغان آورد. توسعه صنعت هوا فضای ایران یکی از راهبردهای مهم صنایع نظامی کشور به شمار می رفت که اکنون جنبه های تجاری نیز پیدا کرده است.

دستیابی دانشمندان و محققان برجسته کشور به سامانه ها و فناوری های هوا فضای نظامی در دو دهه اخیر در شرایطی به وجود آمد که سخت ترین وضعیت تحریم بین المللی را تجربه کردیم و هم از جنبه دانش فنی و هم از نظر تجهیزات و ظرفیت های سخت افزاری، کمبود های فراوانی داشتیم.