پتروشیمی

ایجاد صنعت پتروشیمی در کشور به دهه ۱۳۳۰ شمسی برمی‌گردد. در اواخر این دهه وزارت اقتصاد وقت به منظور گسترش و توسعه صنعت پتروشیمی در کشور بنگاه شیمیایی کشور را تاسیس نمود و شرکت مزبور در سال ۱۳۳۷ طرح احداث کارخانه کود شیمیایی مرودشت فارس (پتروشیمی شیراز) را به اجرا گذاشت. اولین مجتمع پتروشیمی کشور تحت عنوان پتروشیمی شیراز در سال ۱۳۴۳ جهت تولید کود شیمیایی به بهره برداری رسید.

جایگاه پتروشیمی ایران در جهان

سهم ایران از بازار‌های جهانی در برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه در مجموع ۱۵ درصد رشد داشته است، بیشترین میزان افزایش این سهم مربوط به سال‌های ۸۹و ۹۰ است که برابر ۲۴ بوده است. در برنامه پنجم توسعه بیشترین میزان ثبات یعنی ۲ درصد از سهم بازار شکل گرفته است. در بازار خاورمیانه بیشترین میزان افزایش سهم بازار مربوط به سال‌های برنامه چهارم برابر با ۸ درصد رشد بوده است. بیشترین میزان افزایش سهم بازار خاورمیانه هم به سال ۸۸ با ۲۵۹ درصد رشد تعلق می‌گیرد. در برنامه پنجم توسعه سهم بازار خاورمیانه از ابتدا تا پایان سال ۹۴ نزدیک به ۲ درصد کاهش داشته است.

رشد قابل توجه در بخش تولیدات پالایشگاهی

افزایش و توسعه پالایشگاه‌ها و مراکز پتروشیمی و ساخت بیش از ۶۰ کارخانه بزرگ نفت و گاز و پتروشیمی در نزدیک به چهار دهه گذشته، باعث شده تا میزان خودکفایی کشور در صنعت نفت از ۴ درصد به ۸۰ درصد ارتقاء یافته و تولیدات پتروشیمی نیز از۴ میلیون تن در سال ۵۷ به ۳۸ میلیون تن در بعد از انقلاب برسد.

مقایسه شاخص های مهم بخش پتروشیمی تا ۱۳۸۷ و در طی سه  دهه پس از انقلاب میزان تولید محصولات پتروشیمی از یک میلیون و ۶۰۴ هزار تن در سال به ۳۰ میلیون و ۴۰ هزار تن در سال، مقدار فروش داخلی محصولات پتروشیمی از ۵۷۰ هزار تن در سال به ۷ میلیون و ۵۵۶ هزار تن در سال، ارزش فروش داخلی محصولات پتروشیمی از یک میلیارد و صد میلیون تومان به ۴۰ میلیارد و ۵۶ میلیون تومان، مقدار صادرات پتروشیمی از ۶۰۰ هزار تن به ۱۲ میلیون و ۲۶۸ هزار تن و ارزش صادرات محصولات پتروشیمی از ۴۶ میلیون دلار به ۷ میلیارد و ۸۵۵ میلیون دلار افزایش نشان می دهد.

تولید پنج فراورده اصلی پالایشگاهی از ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۱ حدود ۲.۴ برابر شد

بررسی آماری تولیدات پالایشگاهی ایران در طی یک صد سال گذشته و از زمان تاسیس پالایشگاه آبادان به عنوان نخستین مجتمع پالایشگاهی کشور در سال ۱۲۹۱، حاکی از آن است که در طی ۳۴ سال پس از انقلاب (تا پایان سال ۱۳۹۱) که هشت سال آن هم در دوران جنگ تحمیلی سپری شد، تولید پنج فراورده اصلی پالایشی، نسبت به ۶۶ سال پیش از انقلاب با رشدی بالغ بر ۱۴۴ درصدی حدود ۲.۴ برابر شده است.
مقایسه شاخص‌های مهم پالایشگاهی کشور در سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۱ نشان دهنده دستاوردهای بزرگ و سرمایه گذاری‌های گسترده در این بخش است، به طوری که در طی این مدت مجموع تولید پنج فراورده اصلی (گاز مایع، بنزین، نفت سفید، نفت گاز و نفت کوره) از ۹۹.۷۴ میلیون لیتر در روز به بیش از ۲۴۳ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.

تولید بنزین در سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۱ بیش از ۳.۵ برابر شد

مقایسه تولیدات پالایشگاهی ایران از زمان آغاز به کار پالایشگاه نفت آبادان نشان می دهد که تولید بنزین پالایشگاهی در طی ۳۴ سال دوران پس از انقلاب اسلامی (۱۳۵۷ تا پایان سال ۱۳۹۱)، نسبت به ۶۷ سال قبل از انقلاب (۱۲۹۱ تا ۱۳۵۷) تقریبا ۳.۵ برابر شده و از ۱۴.۴۳ میلیون لیتر در روز به ۴۹.۸ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.
به گفته عباس کاظمی، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی در ۱۲ اسفند ۹۲، در حال حاضر و در اوج تولید، روزانه ۶۳ میلیون لیتر بنزین در پالایشگاه‌های نفت کشور تولید می شود.

افزایش ۲۶ برابری تولید محصولات پتروشیمی

مقایسه شاخص‌های مهم بخش پتروشیمی در سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۱ تاییدی دیگر است بر دستاوردهای صنعت نفت و گاز ایران در طی سالهای پس از انقلاب اسلامی. در طی این مدت، تولید محصولات پتروشیمی از یک میلیون و ۶۰۴ هزار تن در سال به ۴۱ میلیون تن در سال، افزایش نشان می دهد.
در سال ۱۳9۱ ظرفیت نصب شده در مجتمعهای پتروشیمی کشور به ۵۷ میلیون و ۱۰۰ هزار تن افزایش یافته است.

خودکفایی در تولید بنزین

پالایشگاه میعانات گازی خلیج فارس به عنوان بزرگترین پالایشگاه میعانات گازی دنیا و ایرانی‌ترین پالایشگاه کشور، روزانه با پالایش ۴۵۰ هزار بشکه میعانات گازی پارس جنوبی، کشور را در مسیر خودکفایی در تامین بنزین قرار داد.

با افتتاح فاز نهایی این پالایشگاه در دی ماه سال ۹۷، ظرفیت تولید روزانه بنزین پالایشگاه ستاره خلیج فارس به روزانه ۴۷ میلیون لیتر بنزین و ۱۵ میلیون لیتر گازوئیل رسید.

پس از پالایشگاه ستاره خلیج فارس که رتبه اول تولید بنزین در کشور را به خود اختصاص داده است. پالایشگاه امام خمینی شازند، با تولید روزانه ۱۷ میلیون لیتر بنزین در رتبه دوم قرار دارد.

پالایشگاه بندر عباس نیز با تولید روزانه ۱۲ میلیون لیتر بنزین جایگاه سوم تولید بنزین ایران را به خود اختصاص داده است.

پالایشگاه اصفهان نیز روزانه ظرفیت تولید ۱۲ میلیون لیتر بنزین با کیفیت را دارد.

بعد از این پالایشگاه‌ها پالایشگاه تهران روزانه ۷ میلیون لیتر بنزین تولید می کند که در پایداری امنیت انرژی کشور نقش اساسی دارد.

پالایشگاه‌های تبریز و لاوان نیز هر کدام روزانه ظرفیت تولید ۳ میلیون لیتر بنزین را در اختیار دارند.

در کنار این پالایشگاه‌ها، مجتمع جدید کت کراکر پالایشگاه آبادان نیز قرار دارد که می تواند روزانه تا ۱۵ میلیون لیتر بنزین با کیفیت تولید کند.