دانش بنیان

موضوع پارک‌ها، مراکز رشد و مراکز فناور قدمتی نزدیک به ۷۰ سال دارد اما در ایران به ۲۰ سال می‌رسد و این مفاهیم، موضوعات جدیدی در دنیا نیست. در واقع می‌توان گفت که پارک‌ها و مراکز رشد و محصولات آن‌ها که همان واحدهای فناور و شرکت‌های دانش بنیان است، محصول انقلاب هستند.

شرکت‌های دانش‌ بنیان، شرکت‌هایی هستند که عنصر علم و دانش، بخش جدایی‌ناپذیر آنها محسوب می‌شود. به بیان دیگر، برخلاف بسیاری از شرکت‌های تجاری، شرکت‌های دانش بنیان می‌توانند هیچ‌گونه مال قابل لمس و مادی نظیر زمین، ماشین آلات و دستگاه‌ها و تجهیزات تولید نداشته باشند و صرفاً با ترکیب دانش، فناوری و تخصص‌های علمی و پژوهشی، فعالیت کنند.

قبل از انقلاب تکنولوژی را وارد میکردیم ولی الان آن را می سازیم!

قبل از انقلاب مسئله‌ای به عنوان شرکت دانش‌بنیان، پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد در ایران نداشتیم. مفهوم دانش بنیان کمتر از ۱۰ سال و پارک‌های علم و فناوری هم نزدیک به دو دهه است. عقب بودن دانشگاه‌های ایران در قبل از انقلاب هم دلیلی بر این موضوع است که این مفاهیم قبل از انقلاب در ایران وجود نداشته است.

چون این موضوعات قبل از انقلاب نبوده نمی‌توان مقایسه‌ای انجام داد اما شاید مهمترین مسئله دیدگاه است. این دیدگاه قبل از انقلاب این بوده که خط تولید را به داخل بیاوریم به این طریق که در یک کارخانه به تولید، مونتاژ و تا حدودی به ساختن بپردازیم. بارزترین نمونه این موضوع شرکت‌های خودروسازی هستند که یک تکنولوژی را با پول نفت به داخل ایران می‌آورد، در ایران مستقر می‌شد و این تکنولوژی به ایرانیان آموزش داده می‌شد.

جایگاه دانش بنیان از دید رهبری

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار جمعي از پژوهشگران و نوآوران در عرصه دانش و فناوري و  مسئولان شركت هاي دانش بنيان و پارك هاي علم و فناوري، علم را سرمايه اي جوشان و تمام نشدني براي كشور دانستند و بر نقش اقتصادِ مبتني بر دانش در ارتقاي هويت ملي، قدرت سياسي و استقلال كشور تأكيد كردند.

 

ایشان افزودند:  ايران، امروز در يك مقطع ماندگار تاريخي و حساس قرار دارد كه شناخت صحيح مسئوليت ها و ايفاي آنها، قطعاً ملت ايران را به افق هاي نويد بخش و آرمان هاي مورد نظر خواهد رساند. همچنین ايشان افزودند: يكي از بهترين مظاهر و مؤثرترين مؤلفه هاي اقتصاد مقاومتي، شركتهاي دانش بنيان است كه مي توانند اقتصاد مقاومتي را پايدارتر كنند.

رهبر انقلاب اسلامي رشد اقتصادي حقيقي را در گرو توليد ثروت از طريق دانش و علم دانستند و خاطرنشان كردند: اگر شركتهاي دانش بنيان جدي گرفته شوند و از توسعه كمي و كيفي آنها حمايت شود، بواسطه ثروت آفريني از طريق علم، اقتصاد كشور به شكوفايي حقيقي خواهد رسيد.

رتبه 61 ایران در اقتصاد دانش بنیان جهان

معاون علمی و فناوری رییس‌جمهوری گفت: براساس تازه ترین گزارش شاخص جهانی نوآوری (GII)، جمهوری اسلامی ایران در عرصه نوآوری شاهد بهبود وضعیت بود و بین کشورهای جهان با 4 رتبه افزایش، در جایگاه 61 قرار گرفت.

سورنا ستاری  معاون علمی و فناوری رئیس جمهور در حاشیه جلسه هیات دولت رتبه ایران در شاخص نوآوری با ۴ پله صعود نسبت به پارسال در جایگاه ۶۱ قرار گرفتیم. وی افزود: ابتدای دولت رتبه ما ۱۲۰ بود و این سال پنجم است که کاهش رتبه داریم و این نتیجه کار دانشگاه ها، مراکز نوآوری پژوهش، کسب و کار‌های نوپا و شرکت‌های دانش بنیان و سرمایه گذار‌های خطر پذیر است.

بیشتر بدانید: جایگاه ایران در منطقه از نظر اقتصاد دانش بنیان

سرگذشت دانش بنیان در ایران

از سال 1386 که دولت تصمیم به حمایت از شرکت‌های دانش بنیان گرفت، نام این نوع شرکت‌ها را بسیار می‌شنویم. اما پیش از این تاریخ هم شرکت­های دانش بنیان متعددی در کشور مشغول به کار بودند. نخستین شرکت دانش بنیان ایران با نام «پویا» از سال 1361 آغاز به کار کرده بود.تعداد شرکت‌های دانش بنیان ایران از 55 شرکت در سال 92 به بیش از 5000 شرکت در سال جاری افزایش پیدا کرده است.

آخرین آمار از جمعیت شاغل در شرکت‌های دانش بنیان کشور، مربوط به نیمه سال 98 است که 300هزار نفر را در بر می‌گرفت که سهم هر شرکت به طور متوسط 60 نفر نیروی کار می‌شد. مجموع درآمدهای شرکت‌های دانش بنیان از 11هزار میلیارد تومان در سال 93 به 90 هزار میلیارد تومان در سال 97 رسید. یعنی در سال 97 به طور متوسط هر شرکت دانش بنیان بیش از 22میلیارد تومان درآمد داشته است.

جمع بندی

شرکت­های دانش بنیان از صفر شرکت در قبل از انقلاب به 1150 شرکت در سال 1395 رشد داشته است. و در سال 99 نیز تعداد این شرکت‌ها به صورت چشم‌گیری افزایش یافته است. ما در این مقاله به اهمیت شرکت‌های دانش بنیان اشاره کردیم و با توجه به این که رهبر معظم ما نیز از اهمیت شرکت‌های دانش بنیان صحبت کرده است، اهمیت دانش بنیان برای ما نمایان‌تر می‌شود.

همانطور که در این مقاله نیز گفته شد، کشور ایران در رتبه 61 اقتصاد دانش بنیان جهان قرار گرفته است که رتبه‌ی مناسبی برای کشور ما باشد. همان طور که اقتصاد دانش بنیان ما در چندین سال اخیر سیر صعودی قابل توجه داشته است، پیش بینی می‌شود در چند سال بعد، رتبه‌ی اقتصاد دانش بنیان ما بهتر نیز بشود.