گردشگری

مفاهیم صنعت گردشگری در مورد طبیعت با مسافرت، ارتباط نزدیکی دارد. از زمان آغاز تمدن بشری، این موضوع پدیده ای انسانی بوده است. گردشگری در طبیعت، عاملی حساس در زنده ماندن انسان، کشف طبیعت و شناخت ناشناخته هاست. در اوایل دوران زندگی بشر، انسان ها به عنوان قبایل ابتدایی در جستجوی شکار و غذا به مسافرت رفتند. بعدها، با توسعه فعالیت های کشاورزی و یک جانشینی، مکان ها و پایگاهی ایجاد شد که خود مقصدی برای مسافران گردید. سپس جنبش انقلاب صنعتی باعث شد تا مقصد های مختلفی را برای سفر و گردشگری مطرح کنند. پس از آن شیوه مسافرت تغییر پیدا کرد و آسان تر و ایمن تر شد. انواع مختلف گردشگری صنعت گردشگری، نوعی صنعت خدماتی است که ترکیبی از بخش های اقتصادی مختلف است که به ارائه خدماتی هم چون مسکن و اقامت، غذا، نوشیدنی، حمل و نقل و خدمات تفریحی می پردازد و با صنعت توزیع و خدمات فروش اجناس و خدمات همکاری می کند. صنعت گردشگری در کنار اصطلاحاتی همانند بهره وری، درآمدزایی و اشتغال، رشد اقتصادی، توسعه اجتماعی، و غیره استفاده می شود. اما هیچ کالایی مانند دیگر تولیدات صنعتی تولید نمی کند که بتوانید آن را خریده و با خود به خانه تان منتقل کنید. از این رو، گردشگری یک صنعت مهمان نوازی و یک پل بین مردم مختلف دنیاست. صنعت گردشگری بیشترین استفاده را از مردم به نسبت دیگر صنایع دارد و سهم ارزشمندی را در اقتصاد جهان از آن خود کرده است. مفاهیم مختلف در صنعت گردشگری اکوتوریسم (Eco-tourism): صنعت گردشگری که تاثیر مینیمالیستی و کمی بر محیط طبیعی شکننده داشته باشد و بر فراهم نمودن طبیعتی بر پایه تجربیات گوناگون تمرکز استوار است. گردشگری اخلاقی (Ethical Tourism): از دیگر مفاهیم صنعت گردشگری است. مفهوم گردشگری در یک مقصد مشخص که به مسائل اخلاقی می پردازد و برایش اهمیت دارد. برای مثال بی عدالتی اجتماعی، حقوق بشر، رفاه حیوانات و یا محیط زیست از جمله نقاط توجه گردشگری اخلاقی است. گردشگری محیط زیست (Environmental tourism): گردشگری که در محیط های طبیعی اتفاق می افتد و تاکید بر فهمیدن و حفظ محیط طبیعی دارد. ژئوتوریسم (Geotourism): مفهوم دیگری در بین مفاهیم صنعت گردشگری و توریسم است که ویژگی جغرافیایی یک مکان را مد نظر دارد. از محیط طبیعی گرفته تا میراث تاریخی، زیبایی شناسی، فرهنگ و رفاه ساکنان آن را هم در بر می گیرد. گردشگری طبیعت (Nature Tourism): سفر مسئولانه به مناطق طبیعی، که محیط زیست را حفظ می کند و رفاه مردم محلی را بهبود می بخشد. گردشگری مبتنی بر طبیعت (Nature-based tourism): اصطلاح گسترده ای که تمام تجارب مفاهیم صنعت گردشگری را در محیط های وحشی و طبیعی در بر می گیرد. گردشگری مبتنی بر طبیعت شامل تمام اشکال گردشگری است که از محیط های طبیعی نسبتا دست نخورده با جاذبه های مختلف و محیط های اولیه، تشکیل شده است. این مفهوم از صنعت گردشگری می تواند شامل فعالیت های فکری، هیجانی و غیرمخربی باشد که به نوبه خود می تواند شامل اکوتوریسم و گردشگری حفاظتی (conservation tourism) نیز بشود. گردشگری فقر زدا (Pro-poor Tourism): گردشگری که نتیجه آن افزایش سود خالص برای مردم فقیر در یک مقصد گردشگری است. گردشگری مسئولانه (Responsible Tourism): گردشگری که منافع جوامع محلی را به حداکثر ظرفیت آن برساند؛ عوام منفی اجتماعی یا محیطی را به حداقل برساند و به مردم محلی کمک کند تا فرهنگ های شکننده و زیستگاه ها و گونه ها را حفظ نمایند. گردشگری پایدار (Sustainable Tourism): گردشگری که تاثیرات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی کامل و جامعی برای زمان حال و آینده خود به همراه داشته باشد. به نیازهای بازدیدکنندگان، صنعت های مختلف، محیط زیست و جوامع میزبان نیز رسیدگی می کند. گردشگری حیات وحش (Wildlife tourism): از دیگر مفاهیم صنعت گردشگری است که ارتباط نزدیکی با حیات وحش و طبیعت را فراهم می کند. اصول اکوتوریسم اکوتوریسم در مورد ادغام حفاظت، جوامع مختلف و سفرهای پایدار است. این مفهوم در بین مفاهیم صنعت گردشگری بدان معنی است که افرادی که در فعالیت های اکوتوریسمی شرکت می کنند، باید اصول اکوتوریستی زیر را بپذیرند و رعایت کنند:
  • به حداقل رساندن اثرات فیزیکی، اجتماعی، رفتاری و روانی در محیطی که به آن وارد می شوند.
  • ایجاد آگاهی و احترام نسبت به محیط زیست و فرهنگ منطقه مورد نظر.
  • ارائه تجربیات مثبت برای هر دو طرف بازدید کننده و میزبان.
  • ایجاد کننده مزایای مالی مستقیم برای حفاظت آن منطقه.
  • تولید مزایای مالی هم برای مردم محلی و هم برای صنایع کوچک و تولید کنندگان خصوصی.
  • تجربیات به یاد ماندنی را برای بازدیدکنندگان به وجود می آورد. در نتیجه به افزایش حساسیت افراد نسبت به محیط زیست اطرافشان، فرهنگ مورد بازدید و اجتماع میزبان، کمک می کند.
  • طراحی، ساخت و بهره برداری از تأسیساتی که کمترین اثر را در محیط به جای بگذارد.
  • حقوق و اعتقادات معنوی مردم بومی در جامعه بازدید شونده را به رسمیت بشناسد و با همکاری آن ها برای ایجاد توانمندسازی افراد کار کند.
صنعت گردشگری در ایران کارشناسان میزان تولید ناخالصی ملی را که از طریق گردشگری در ایران به صورت غیر مستقیم به دست می آید، ۶/۱ درصد برآورد کرده اند. همچنین صنعت گردشگری در ایران نیم درصد اشتغال را به خود اختصاص داده است. اگر به این صنعت توجه بیشتری شود، صنعت گردشگری در ایران می تواند به بحران اشتغال کشور کمک بسیار کند. به دلیل تنوع بالایی که در صنعت گردشگری وجود دارد، این صنعت می تواند در اقتصاد کشور تاثیرات بسیار زیادی داشته باشد. با توسعه صنعت گردشگری می توان به کاهش بیکاری و توزیع درآمد و افزایش درآمد دولت کمک کرد. سهم استان های ایران در گردشگری معمولا گردشگران به دلیل علاقه مندی به فرهنگ، طبیعت، یا آب و هوای مقصد مورد نظر یا وجود جاذبه های گردشگری تاریخی، آن محل را به عنوان مقصد سفر خود انتخاب می کنند. هر چند که جای جای کشور ایران می تواند به عنوان بهترین مقاصد گردشگری برای مسافران به شمار آید. اما در این میان برخی از استان های ایران توانسته اند، بیشترین میزان جذب گردشگر خارجی را به خود اختصاص دهند. این استان ها عبارتند از: خراسان رضوی، اصفهان، فارس، همدان، کرمانشاه، ایلام، آذربایجان غربی، اردبیل، آذربایجان شرقی، تهران، خوزستان، گیلان و همچنین سیستان و بلوچستان. لازم است بدانید استان ایلام محل ورود گردشگران عراقی از مرز این استان است و در رده دوم قرار گرفته است. رشد صنعت گردشگری در ایران گردشگری در ایران به عنوان مسافرت تفریحی به شمار می آید. اخیرا گردشگری را به هر گونه مسافرتی می گویند که شخص برای خارج شدن از محیط کار و زندگی خود انتخاب می کند. صنعت گردشگری در ایران دارای ظرفیت بالایی برای رشد و توسعه می باشد. گردشگری در ایران توانسته است رتبه دهم را در جاذبه های باستانی و تاریخی کسب کند. همچنین کشور ایران دارای رتبه پنجم در جاذبه های طبیعی در جهان می باشد. ایران به عنوان یکی از مناطق امن از لحاظ امنیت برای گردشگران خارجی می باشد. طبق آماری که در سال ۲۰۰۸ به دست آمده است، میزان گردشگرانی که در این سال به ایران سفر کرده اند، ۲٫۰۰۰٫۰۰۰ گردشگر خارجی بوده است در حالی که میزان گردشگرانی که در دنیا سفر کرده بودند، در این سال ۸۴۲٫۰۰۰٫۰۰۰ جهانگرد بوده است. از عوامل مهم در توسعه گردشگری در ایران آب های معدنی هستند که در برخی نواحی وجود دارند. چشمه های آب معدنی ایران با پراکندگی در برخی نواحی ایران سبب جذب گردشگران داخلی و خارجی شده اند. این چشمه ها در شهرهای مشگین شهر، مراغه، سرعین، اوج و لاریجان هستند. جاذبه های گردشگری در ایران

در ناحیه شمالی ایران تالاب انزلی دربندر انزلی بهشت گیلان و شهر نیلوفرهای آبی، خط ساحلی خزر از فریدونکنار تا چالوس و ماسوله این شهر خیال انگیز و مه اندود از مناطق گردشگری در ایران هستند. مناطق کوهستانی که در ماسوله هستند، پارک جنگلی سی سنگان در شهرستان نوشهر گردشگران زیادی را به خود جذب می کنند. در این مناطق جنگلی امکانات مختلفی برای مسافران در نظر گرفته شده است. از دیگر جاذبه های دیدنی شمال ایران می توان به پارک ملی گلستان اشاره کرد. این پارک در میان گنبد کاووس این شهر زیبا در آغوش ترکمن صحرا و بجنورد قرار گرفته است. پارک ملی گلستان دارای منطقه اختصاصی تفرجگاه است که سالانه صدها هزار گردشگر به این منطقه وارد می شوند. از مناطق جنوبی ایران می توان به هرمز جزیره ی رنگین خلیج فارس و کناره های خلیج فارس اشاره کرد، این مناطق به دلیل آب و هوای گرم بهترین مکان برای اوقات فراغت در تابستان هستند. از دیدنی های این منطقه می توان به جنگل های حرا در سواحل بندرعباس اشاره کرد.

از نواحی گردشگری در ایران برای ورزش های زمستانی می توان ارتفاعات البرز و زاگرس که پوشیده از برف هستند را نام برد. این نواحی با داشتن چشم اندازهای بسیار زیبا و طبیعی، چشمه سارها، غارهای طبیعی و آبشارها از مکان های پر بازدید در ایران هستند. در فصل تابستان مسافران زیادی از اردبیل، مشگین شهر، دامنه های سبلان و سهند و منطقه دماوند در البرز دیدن می کنند.در فصل گرما بهترین انتخاب سفر به استان اردبیل است. شمشک، توچال، پیست اسکی دیزین و آبعلی که در ارتفاعات البرز هستند، بهترین مناطق برای ورزش های زمستانی در ایران هستند. ‌ اماکن مذهبی و گردشگری در ایران از مراکز مهم گردشگری در ایران اماکن مقدس و مذهبی هستند. مشهد قلب فرهنگی و مذهبی ایران است. مشهد با وجود بارگاه نورانی امام رضا سالانه زائران زیادی از سراسر ایران و کشورهای خارجی مسلمان و همسایه را به سمت خود می کشاند. بناهای مختلفی که در اطراف حرم امام رضا هستند از جمله صحن مسجد گوهرشاد با وجود کاشی کاری های زیبا و معماری هنرهای تزیینی از مناطق دیدنی این منطقه هستند. از دیگر مناطق مذهبی ایران می توان بارگاه حضرت معصومه در قم، شاهچراغ در شیراز، شاهزاده عبدالعظیم حسنی در شهر ری و بارگاه سید جلال الدین اشرف در آستانه اشرفیه اشاره کرد. حجم بالایی از زائران در ایام تعطیل از این اماکن مذهبی دیدن می کنند. مناطق تاریخی و فرهنگی ایران استان فارس از قطب های بزرگ گردشگری فرهنگی و تاریخی ایران به شمار می آید و دارای عنوان پایتخت فرهنگی ایران باستان شناخته شده است. در این استان بناهای مختلف و آثار تاریخی قبل از تاریخ را می توان دید. در این استان می توان سنگ نگاره های غارنشینان ده مورد را نام برد. بناهای باستانی ابن استان عبارتند از پاسارگاد، تخت جمشید، تخت سلیمان، نقش رستم، حمام و بازار وکیل، دروازه قرآن و آرامگاه سعدی و حافظ. گردشگران زیادی سالانه برای بازدید از این مکان های تاریخی به استان فارس سفر می کنند. شیراز یکی از شهر های بزرگ و قدیمی ایران است. شیراز با عطر بهار نارنج یکی از بزرگترین جاذبه های گردشگری ایران است. از دیگر مناطق تاریخی و فرهنگی ایران شهر اصفهان می باشد. اصفهان با وجود میدان نقش جهان، سی و سه پل، پل خواجو، عمارت عالی قاپو، کاخ چهل ستون و هنرهای مختلفی چون مینیاتور، کاشی کاری و حجاری به عنوان پایتخت فرهنگی اسلامی ایران معرفی شده است. از دیگر قطب های گردشگری فرهنگی تاریخی ایران می توان استان کرمانشاه را نام برد. مکان های دیدنی این استان طاق بستان، معبد آناهیتا، کاروانسرای عباسی، تکیه معاون الملک، بزرگترین بازار سنتی خاورمیانه، مسجد شافعی، مسجد و حمام حاج شهبازخان هستند.