دام و طیور و شیلات

صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان کشور دارای ۷۰ سال قدمت است. اکنون ۶۴۵ واحد تولیدی در این زمینه فعالیت دارد و این صنعت توانسته است برای ۳۹۹ دامپزشک، ۴۹۲ متخصص تغذیه دام، دامپروری و علوم دامی، یک هزار و ۱۰۰ تکنسین فنی و ۱۲ هزار کارگر به طور مستقیم شغل ایجاد کند که ۸۹ درصد شاغلان را مردان و ۱۱ درصد را بانوان تشکیل می‌دهند.
۵۵ واحد تولیدی معادل ۱۲ درصد خوراک دام، طیور و آبزیان را تولید می‌کنند که به دلیل رعایت همه جوانب بهداشتی از اهمیت ویژه ای برخوردارند.
اکنون ۹۸ درصد خوراک آماده دام کشور در کارخانه های خوراک دام، طیور و آبزیان و بخشی در واحدهای پرورشی تولید می شود و فقط ۲ درصد آن وارداتی است.
پارسال صادرات خوراک آماده دام، طیور و آبزیان به بیش از ۱۸۶ هزار تن با ارزش بیش از ۷۴ میلیون دلار رسید که نسبت به سال ۱۳۹۰ از نظر حجمی ۱۳۹ درصد و از نظر ارزشی ۱۳۵ درصد رشد داشت.
برخورداری ۳۹ کارخانه تولیدکننده خوراک دام از شناسه آی.آر

اکنون ۳۹ کارخانه تولید خوراک دام و طیور (معادل ۸.۵ درصد کل آنها) شناسه آی.آر دارند که بدون طی کردن بروکراسی اداری برای دریافت مجوزهای مختلف می توانند صادرات انجام دهند؛

شناسه آی.آر این امکان را به تولیدکنندگان می دهد که در مدت زمان کوتاه تری و بدون گذراندن مراحل اداری، محصول خود را به بازارهای صادراتی ارسال کنند.
در پنج سال گذشته خطوط تولیدی ۳۴۵ کارخانه (۷۵ درصد) به روزرسانی شده و ۹۷ کارخانه معادل ۲۱ درصد نیازمند به روزرسانی است که از معاونت امور دام وزارت جهادکشاورزی انتظار داریم سال آینده اعتبار لازم را برای این امر اختصاص دهد.

اکنون ۵۹ واحد تولیدی با شرکت‌های مطرح خارجی مشارکت می کنند و ۵۱ کارخانه تولیدی در بخش خوراک دام، طیور و آبزیان سابقه صادرات دارند که محصولات خود را ۱۷ کشور دنیا صادر می‌کنند اما ۷۸ درصد کارخانه ها برنامه صادراتی ندارند.

 

ارزش بیش از ۱۰۰ میلیارد تومانی تولیدات سالیانه دامی کشور

«آزادسازی صادرات گوشت مرغ می تواند صنعت مرغ مادر، مرغ اجداد، جوجه یک روزه و در نهایت صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان را رونق بخشد و ارز ناشی از صادرات غیرنفتی را افزایش دهد».

البته نهاده های ذرت، کنجاله سویا، افزودنی ها و مکمل ها به عنوان اصلی ترین مواد اولیه در این صنعت وارداتی است.

هیچ منعی ندارد که مواد اولیه باکیفیت از کشورهای مختلف تامین و وارد شود و در ایران به خوراک آماده دام تبدیل و دوباره صادر شود؛ زیرا این امر در همه کشورهای دنیا متداول است و هیچ مشکلی ندارد، منتهی باید بازارهای داخلی را از لحاظ قیمتی و تامین مواد خوراکی در نظر بگیریم.

زنجیره تولید یکی از سرفصل های وزارت جهاد کشاورزی در سال های اخیر است تا حلقه های مختلف زنجیره به هم متصل شود.

 

به طور مثال اکنون ۵۰ درصد ظرفیت صنعت خوراک دام، طیور و آبزیان خالی است؛ بنابراین چه اشکالی دارد که مرغداران فرمول باکیفیتی را سفارش بدهند.

دامپروری

صنعت دامپروری به عنوان یکی از زیرمجموعه های زراعت در سطح جهانی و بین المللی از رشد و گسترش چشم گیری برخوردار بوده و کارآفرینی آن در اشتغال زایی، ایجاد ارزش افزوده، تغذیه بشر، سلامت انسان و جامعه و به طور کلی نقش بی بدیل آن در اقتصاد باعث گشته همواره مورد حمایت و توجه دولت ها و کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه قرار گیرد.

این صنعت در کشور ما علی رغم حمایت های تعریف شده در قوانین و چشم اندازها، همچنان از نبود زیرساخت ها، عدم مدیریت منسجم و پایدار، سطحی نگری به مسائل پایه ای و کلان، فقدان اولویت بندی در برنامه ریزی ها و… در تنگنا بوده و فعالان، سرمایه گذاران و تولیدکنندگان را با نوعی ابهام نسبت به آینده کاری مواجه نموده است درحالی که با سرمایه گذاری های فعلی، ظرفیت ها و پتانسیل های بالقوه و امکانات موجود می توانیم با اصلاح زیرساخت ها، حمایت های تسهیلاتی و اعتباری از سوی دولت و فرهنگ سازی، جهت منحنی را به سمت رشد و تعالی بیشتر سوق داده و اقناع دو قشر تولیدکننده و مصرف کننده را به ارمغان آوریم.

در شرایط کنونی پس از گذر از فراز و نشیب های دست یابی به خودکفایی و قرارگرفتن در وضعیت نسبتاً ایده آل، کم لطفی است که اهداف و برنامه ها با نگرش سطحی دنبال شود و به چشم اندازهای بلندمدت که حاصل اندیشه منادیان این صنعت می باشد نادیده گرفته شود زیرا تحرک با چنین شیوه ای نه تنها جایگاه و قدرت رقابت ما را در سطح جهانی و بین المللی کم رنگ می کند بلکه در تأمین نیازهای داخل هم به نوعی کشور را وابسته به بازارهای خارجی می کند.

مشکل عمده دامداران در مقاطع فعلی واردات مواد پروتئینی و دیگر فرآورده دامی مانند شیرخشک، بالا بودن هزینه های تولید، پائین بودن قیمت خرید شیر توسط کارخانه ها، نداشتن امید به فروش محصول در آینده و… بوده که همگی را می توان در نبود زیرساخت ها خلاصه نمود.

به طور مثال شیر به عنوان یکی از محصولات تولیدی دامداران یک ماده فسادپذیر می باشد که در شرایط فعلی بزرگ ترین معضل گاوداران بوده و عدم خرید این محصول توسط کارخانه ها، دامدار را مجبور می کند آن را با نازل ترین قیمت که تضرر وی را به همراه دارد به فروش برساند یعنی مشکلی که همواره دامنگیر این صنف می باشد که اگر تدابیر درمانی برای این بیماری اندیشیده نشود این چرخه اقتصادی برای مدتی به حیات خود ادامه داده و گذر زمان آن را به سمت و سویی می برد که سطح تولید تقلیل یافته و تولیدکننده به دلیل عدم صرفه اقتصادی مجبور می شود گاوهای مولد و اصیل که سرمایه های ملی تلقی می شوند را روانه کشتارگاه ها نماید.

استمرار این شیوه در کوتاه مدت نه تنها سطح تولید شیر را کاهش می دهد بلکه در بلندمدت نیز با افت تولید مثل، تولید گوشت نیز تقلیل می یابد و اشتیاق دلالان و افراد فرصت طلب در این وادی دوچندان می شود که صرف نظر از بی ثباتی در بازار و مسائل منطقه ای و فرامنطقه ای، اتلاف فکر و اندیشه مسئولین، قدرت خلاقیت، ابتکار و همراهی با علوم روز را از آنان سلب می کند، با این اوصاف می توان نتیجه گرفت مشکل اصلی در نابسامانی زیرساخت ها این بخش است که به نظر می رسد پیشنهادهای ذیل می تواند ما را در دست یابی به اجرای هرچه بهتر این پروژه یاری کند.